VILOM SHABD (ANTONYM WORDS) IN HINDI
विलोम शब्द
कुछ शब्द परस्पर विपरीत अर्थ बताते हैं। ऐसे शब्दों को विलोम शब्द कहा जाता है।
| शब्द | विलोम | शब्द | विलोम |
| 1. अथ | इति | 2. अंधकार | प्रकाश |
| 3. अल्प | अधिक | 4. अमृत | विष |
| 5. अर्थ | अनर्थ | 6. अल्पायु | दीर्घायु |
| 7. अनुज | अग्रज | 8. अनुकूल | प्रतिकूल |
| 9. अपेक्षा | उपेक्षा | 10. अभिमान | नम्रता
|
| 11. अनुराग | विराग | 12. अतिवृष्टि | अनावृष्टि |
| 13. अँधेरा | उजाला | 14. अज्ञ | विज्ञ |
| 15. अधिक | न्यून | 16.अनंत | सांत |
| 17. अपना | पराया | 18. अनिवार्य | वैकल्पिक |
| 19. आकर्षण | विकर्षण | 20. आदि | अंत |
21. आदर | अनादर , निरादर | 22. आकाश |
पाताल |
| 23. आगामी | गत | 24. आदान | प्रदान |
| 25. अभियंतर | बाह्य | 26. आग्रह | दुराग्रह |
| 27. आदर्श | यथार्थ | 28. आयात | निर्यात |
| 29. आशा | निराशा | 30. आय | व्यय |
| 31. आलस्य | स्फूर्ति | 32. आर्य | अनार्य |
| 33. आरंभ | अंत | 34. आविर्भाव | तिरोभाव |
| 35. आहार | निराहार | 36. आवाहन | विसर्जन |
| 37. इच्छा | अनिच्छा | 38. इहलोक | परलोक |
| 39. ईश्वर | अनीश्वर | 40. उचित | अनुचित |
| 41. उत्कर्ष | अपकर्ष | 42. उदय | अस्त |
| 43. उदार | अनुदार , संकीर्ण | 44. उधार | नकद |
| 45. उन्नति | अवनति | 46. उपकार | अपकार |
| 47. उपस्थित | अनुपस्थित | 48. उपयोग | अनुपयोग |
| 49. उपाय | निरुपाय | 50. उत्तर | अनुत्तर , प्रश्न |
| 51. उद्यमी | आलसी | 52. उपरलिखित | निम्नलिखित |
| 53. उऋण | ऋणी | 54. उग्र | शांत |
| 55. उतार | चढ़ाव | 56. उत्कृष्ट | निकृष्ट |
| 57. उत्थान | पतन | 58. उर्वर | ऊसर |
| 59. उत्तम | अधम | 60. उत्तीर्ण | अनुत्तीर्ण |
| 61. उष्ण | शीत | 62. ऊँचा | नीचा |
| 63. ऋजु | कुटिल | 64. एक | अनेक |
| 65. एकता | अनेकता | 66. ऐक्य | अनैक्य |
| 67. ऐच्छिक | अनैच्छिक | 68.ऐच्छिक | अनिवार्य |
| 69. कायर | साहसी , वीर | 70. कृश | हृष्ट - पुष्ट |
| 71. कड़वा | मीठा | 72. कटु | मधु |
| 73. कठोर | कोमल | 74. कीर्ति | अपकीर्ति |
| 75. कर्म | निष्कर्म | 76. कृत्रिम | स्वाभाविक |
| 77. कृतज्ञ | कृतघ्न | 78. कृपालु | क्रूर , निर्दयी |
| 79. क्रिया | प्रतिक्रिया | 80. क्रय | विक्रय |
| 81. क्षम्य | अक्षम्य | 82. क्षणिक | शाश्वत |
| 83. खरा | खोटा | 84. खंडन | मंडन |
| 85. खेद | प्रसन्नता | 86. खाद्य | अखाद्य |
| 87. गरीब | अमीर | 88. गमन | आगमन |
| 89. गहरा | उथला | 90. गद्य | पद्य |
| 91. गुण | अवगुण | 92. गुप्त | प्रकट |
| 93. गुरु | शिष्य | 94. ज्ञान | अज्ञान |
| 95. घात | प्रतिघात | 96.घृणा | प्रेम |
| 97.चंचल | स्थिर | 98. चल | अचल |
| 99. चर | अचर | 100. छूत | अछूत |
| 101. छल | निश्छल | 102. जड़ | चेतन |
| 103. जल | निर्जल , थल | 104. जंगम | स्थावर |
| 105. जय | पराजय | 106. जन्म | मृत्यु |
| 107. जटिल , कुटिल | सरल | 108. जीवन | मरण , मृत्यु |
| 109. जंगली | पालतू | 110. ठोस | तरल |
| 111. तरुण | वृद्ध | 112. दयालु | निर्दय |
| 113. दाता | याचक | 114. दिन | रात |
| 115. देव | दानव | 116. दोषी | निर्दोष |
| 117. दुर्लभ | सुलभ | 118. दुराचारी | सदाचारी |
| 119. धनी | निर्धन | 120. धर्म | अधर्म |
| 121. धीर | अधीर | 122. निर्मल | मलिन |
| 123. नवीन | प्राचीन | 124. नख | शिख |
| 125. नश्वर | अनश्वर | 126. निकट | दूर |
| 127. निरक्षर | साक्षर | 128. निरर्थक | सार्थक |
| 129. नूतन | पुरातन | 130. निंदा | स्तुति |
| 131. न्याय | अन्याय | 132. पंडित | मूर्ख |
| 133. पक्ष | विपक्ष | 134. पवित्र | अपवित्र |
| 135. पतिव्रता | कुलटा | 136. परकीया | स्वकीया |
| 137. पाप | पुण्य | 138. पाश्चत्य | पौर्वात्य |
| 139. पूर्ण | अपूर्ण | 140. पुरस्कार | दंड |
| शब्द | विलोम | शब्द | विलोम |
| 141. प्रत्यक्ष | परोक्ष | 142. प्रवृत्ति | निवृत्ति |
| 143. प्रभु | दास , सेवक | 144. प्रेम | घृणा |
| 145. बंधन | मुक्ति , मोक्ष | 146. बाढ़ | सूखा |
| 147. बुरा | भला | 148. बुराई | भलाई |
| 149. बद्ध | मुक्त | 150. भद्र | अभद्र |
| 151. भारी | हल्का | 152. भूत | भविष्य |
| 153. भाव | अभाव | 154. मितव्यय | अपव्यय |
| 155. मनुष्यता | पशुता | 156. मलिन | निर्मल |
| 157. मानव | दानव | 158. मान | अपमान |
| 159. मित्र | शत्रु | 160. मिलन | बिछोह |
| 161. मिथ्या | सत्य | 162. मौखिक | लिखित |
| 163. मूक | वाचाल | 164. मोक्ष | बंधन |
| 165. मंगल | अमंगल | 166. यश | अपयश |
| 167. योगी | भोगी | 168. रुग्ण | स्वस्थ |
| 169. रहित | सहित | 170. रक्षक | भक्षक |
| 171. राग | विराग , द्वेष | 172. रात्रि | दिवस |
| 173. राजा | रंक | 174. लाभ | हानि |
| 175. लोभ | संतोष | 176. विकल्प | संकल्प |
| 177. वक्र | ऋजु | 178. विपन्न | संपन्न |
| 179. वरदान | अभिशाप | 180. विधि | निषेध |
| 181. विशुद्ध | दूषित | 182. विजय | पराजय |
| 183. विधवा | सधवा | 184. विरोध | समर्थन |
| 185. वादी | प्रतिवादी | 186. वृद्धि | क्षय |
| 187. शकुन | अपशकुन | 188. शिव | अशिव |
| 189. शयन | जागरण | 190. शुष्क | आद्र |
| 191. शुभ | अशुभ | 192. शीत | ऊष्ण |
| 193. शिष्ट | अशिष्ट | 194. सुपुत्र | कुपुत्र |
| 195. स्वाधीन | पराधीन | 196. सरस | नीरस |
| 197. सजीव | निर्जीव | 198. सगुण | निर्गुण |
| 199. सामिष | निरामिष | 200. सुगंध | दुर्गन्ध |
| 201. सुर | असुर | 202. सौभग्य | दुर्भाग्य |
| 203. संक्षेप | विस्तार | 204. सुख | दुःख |
| 205. सूक्ष्म | स्थूल | 206. सक्रिय | निष्क्रिय |
| 207. हर्ष | शोक | 208. हास्य | रुदन |
| 209. हित | अहित | 210. हिंसा | अहिंसा |
No comments:
Post a Comment